Khí hậu biển đảo Việt Nam: Trường Sa, Phú Quốc, Côn Đảo, Cô Tô

Khí hậu biển đảo Việt Nam nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ ít dao động, nhưng gió và sóng thay đổi mạnh theo mùa: các đảo phía Nam như Phú Quốc, Côn Đảo, Trường Sa có hai mùa mưa – khô theo gió mùa, còn đảo phía Bắc như Cô Tô, Bạch Long Vĩ vẫn có mùa đông lạnh và gió mạnh. Biển làm nhiệt độ trên đảo dịu hơn đất liền: ban ngày ít nóng gắt, ban đêm ít lạnh sâu.

Biển điều hoà nhiệt độ thế nào

Nước biển hấp thụ và giữ nhiệt tốt hơn đất rất nhiều. Ban ngày, mặt biển nóng lên chậm; ban đêm, nguội đi chậm. Một hòn đảo nhỏ được bao quanh bởi biển nên nhiệt độ ngày – đêm chênh lệch ít, mùa đông – mùa hè cũng chênh ít hơn đất liền cùng vĩ độ.

Đi kèm là độ ẩm cao và gió mạnh. Trên biển không có vật cản, gió mùa thổi thẳng, có ngày đạt cấp 6–7 khi gió mùa đông bắc mạnh, làm biển động, tàu thuyền không ra khơi được.

Bảng so sánh các vùng đảo

Bảng mang tính tham khảo: thời gian biển êm còn phụ thuộc từng năm, từng đợt gió.

Phú Quốc: hai mùa và hai bờ biển

Phú Quốc nằm trong vịnh Thái Lan, ở khoảng 10°B. Mùa khô từ khoảng tháng 11 đến tháng 4, gió đông bắc thổi từ đất liền ra, bờ tây đảo (Dương Đông, Bãi Trường) được che khuất nên biển lặng, nước trong. Mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, gió tây nam thổi thẳng vào bờ tây, sóng lớn hơn; lúc đó bờ đông (Bãi Sao, Hàm Ninh) lại êm hơn.

Lượng mưa năm ở Phú Quốc thuộc loại cao ở phía Nam, khoảng 2.800–3.000 mm, vì đảo đón trực diện gió tây nam ẩm từ biển.

Côn Đảo: gió quyết định mọi thứ

Côn Đảo ở khoảng 8°40'B, ngoài khơi Nam Bộ. Mùa khô, gió đông bắc thổi mạnh, biển phía đông động. Mùa mưa, gió tây nam chiếm ưu thế. Các tàu ra đảo thường phải hoãn chuyến khi gió mạnh cấp 6 trở lên. Côn Đảo cũng là nơi có trạm khí tượng hải văn lâu năm, cung cấp số liệu quan trọng cho dự báo thời tiết vùng biển phía Nam.

Trường Sa: giữa "lò" sinh bão

Quần đảo Trường Sa nằm ở khoảng 6–12°B giữa Biển Đông, khí hậu mang tính cận xích đạo, nóng quanh năm, nhiệt độ trung bình khoảng 27–28°C. Vùng biển này thường xuyên có áp thấp nhiệt đới và bão, nhất là cuối năm, khi dải hội tụ nhiệt đới dịch xuống phía Nam. Đặc biệt, một số cơn bão hình thành ngay trên Biển Đông, phát triển nhanh, ít thời gian cảnh báo.

Đời sống trên các đảo phụ thuộc rất lớn vào thời tiết: nước ngọt chủ yếu từ mưa, tàu tiếp tế phải chọn thời điểm biển êm.

Đảo phía Bắc: không chỉ có mùa hè

Cô Tô, Quan Lạn, Bạch Long Vĩ có mùa đông rõ rệt. Gió đông bắc thổi mạnh, nhiệt độ có thể xuống 10–12°C, biển động nhiều ngày, tàu khách tạm dừng. Mùa hè là mùa du lịch nhưng cũng là mùa bão ở vịnh Bắc Bộ, nhất là tháng 7–9. Khoảng tháng 4–6 thường là "cửa sổ" thời tiết đẹp nhất: biển êm, ít bão, chưa quá nóng.

Sóng, gió và an toàn đi biển

Thời tiết biển khác đất liền ở chỗ gió lớn đi kèm sóng lớn. Bản tin thời tiết biển của cơ quan khí tượng thường ghi gió theo cấp Beaufort và độ cao sóng theo mét. Ví dụ "gió đông bắc cấp 6, giật cấp 7–8, sóng cao 2–3 m, biển động" — với tàu nhỏ, đây đã là điều kiện nguy hiểm.

Góc nhìn hôm nay: chọn thời điểm ra đảo

• Đọc bản tin thời tiết vùng biển (không chỉ bản tin đất liền) trước chuyến đi ít nhất 2–3 ngày.
• Đặt lịch linh hoạt: tàu có thể huỷ chuyến khi biển động, đây là quy định an toàn, không phải bất tiện.
• Với Phú Quốc, chọn bãi biển theo mùa gió: bờ tây mùa khô, bờ đông mùa mưa.
• Muốn hiểu thêm về thời tiết biển, có thể tìm hiểu hệ thống trạm khí tượng hải văn trên các đảo — những trạm này là "con mắt" theo dõi bão từ xa cho đất liền.