Wiki · muanang.com
Cẩm nang thời tiết và khí hậu Việt Nam: khí hậu ba miền, mùa mưa, nắng nóng, gió mùa đông bắc, bão, hiện tượng lạ, câu dân gian đọc trời, cách dự báo, tiết khí mùa vụ và biến đổi khí hậu.
Mở app Mưa NắngĐọc mây, gió, áp kế — báo mưa nắng cho cả làng›
Khí hậu Việt Nam
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nóng quanh năm, mưa nhiều và đổi hướng gió theo mùa. Vì sao Việt Nam có kiểu khí hậu này và mỗi miền cảm nhận nó khác nhau ra sao.
Khí hậu Việt Nam
Miền Bắc có bốn mùa nhưng không đều: hè và đông dài, xuân và thu là chuyển tiếp ngắn. Vì sao có mùa đông lạnh, hai kiểu lạnh khô và lạnh ẩm, gió heo may là gì.
Khí hậu Việt Nam
Duyên hải miền Trung mưa nhiều nhất tháng 9–12, khi Nam Bộ đã vào mùa khô, vì dãy Trường Sơn chắn gió. Giải thích cơ chế, sự khác nhau từng vùng và vì sao lũ lê
Khí hậu Việt Nam
Tây Nguyên và Nam Bộ có khí hậu cận xích đạo với mùa mưa khoảng tháng 5–10, mùa khô tháng 11–4. Mưa chiều Sài Gòn, mưa dầm cao nguyên và dấu hiệu chuyển mùa.
Khí hậu Việt Nam
Dãy Bạch Mã với đèo Hải Vân chặn phần lớn không khí lạnh mùa đông, chia Việt Nam thành miền có mùa đông và miền nóng quanh năm. Vì sao Huế mưa mà Đà Nẵng nắng.
Khí hậu Việt Nam
Đà Lạt mát quanh năm chủ yếu nhờ độ cao khoảng 1.500 m, nhiệt độ trung bình chỉ khoảng 18°C. Hai mùa mưa khô, sương mù, vì sao ngày đêm chênh lệch và Đà Lạt có
Khí hậu Việt Nam
Tây Bắc có khí hậu thay đổi mạnh theo độ cao: thung lũng nóng, cao nguyên mát, đỉnh trên 2.000 m gần ôn đới. Gió tây khô nóng, sương muối, băng giá và mùa đi đẹ
Khí hậu Việt Nam
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa nóng quanh năm, mưa nhiều và đổi hướng gió theo mùa. Vì sao Việt Nam có kiểu khí hậu này và mỗi miền cảm nhận nó khác nhau ra sao.
Khí hậu Việt Nam
Miền Bắc có bốn mùa nhưng không đều: hè và đông dài, xuân và thu là chuyển tiếp ngắn. Vì sao có mùa đông lạnh, hai kiểu lạnh khô và lạnh ẩm, gió heo may là gì.
Khí hậu Việt Nam
Duyên hải miền Trung mưa nhiều nhất tháng 9–12, khi Nam Bộ đã vào mùa khô, vì dãy Trường Sơn chắn gió. Giải thích cơ chế, sự khác nhau từng vùng và vì sao lũ lê
Mưa & mùa mưa
Mưa hình thành khi không khí ẩm bốc lên, lạnh đi, hơi nước ngưng tụ quanh hạt bụi thành mây, rồi giọt lớn dần qua va chạm hoặc tinh thể băng mà rơi xuống.
Mưa & mùa mưa
Mưa phùn là mưa giọt rất nhỏ từ mây tầng thấp, đặc trưng tháng 1–3 ở miền Bắc, do không khí lạnh đi qua biển và lớp nghịch nhiệt đè lên. Khác nồm thế nào, có lợ
Mưa & mùa mưa
Mưa rào chiều hè do mặt đất nóng làm không khí ẩm bốc lên, xây thành mây vũ tích rồi đổ mưa ngắn mà to. Vòng đời mây dông, cơn gió lạnh báo trước và cách đọc tr
Nắng nóng & gió Lào
Ở Việt Nam, nắng nóng khi nhiệt độ cao nhất từ 35°C, gay gắt từ 37°C, đặc biệt gay gắt từ 39°C, đo trong bóng râm ở 2 m. Vì sao ngoài đường nóng hơn và cách đọc
Nắng nóng & gió Lào
Gió Lào là gió tây nam khô nóng ở Bắc Trung Bộ tháng 4–8, do gió mùa ẩm vượt Trường Sơn, mất hơi nước ở sườn tây rồi nóng lên khi đổ xuống sườn đông.
Nắng nóng & gió Lào
Kỷ lục nóng nhất Việt Nam là 44,2°C tại Tương Dương (Nghệ An) ngày 7/5/2023, phá mốc 43,4°C năm 2019. Kỷ lục được công nhận thế nào, lần lạnh dưới 0°C.
Gió mùa & rét
Gió mùa là gió đổi hướng theo mùa do lục địa và đại dương nóng lạnh khác nhau. Việt Nam có gió mùa đông bắc mùa đông, tây nam và đông nam mùa hè.
Gió mùa & rét
Gió mùa đông bắc là các đợt không khí lạnh từ áp cao Siberia tràn về Việt Nam tháng 10–4, làm miền Bắc giảm nhiệt nhanh. Đường đi, dấu hiệu và vai trò núi.
Gió mùa & rét
Rét đậm khi nhiệt độ trung bình ngày từ 15°C trở xuống, rét hại từ 13°C trở xuống. Rét khô, rét ẩm và ảnh hưởng tới mùa màng, gia súc, sức khoẻ.
Bão & áp thấp nhiệt đới
Bão hình thành trên biển nhiệt đới từ khoảng 26,5°C: hơi nước ngưng tụ giải phóng nhiệt, áp suất tâm giảm, gió xoáy vào nhờ lực Coriolis. Điều kiện cần và lúc b
Bão & áp thấp nhiệt đới
Áp thấp nhiệt đới có gió mạnh nhất cấp 6–7, từ cấp 8 mới gọi là bão. Khác nhau về cấu trúc, vì sao áp thấp vẫn nguy hiểm và khác rãnh áp thấp thế nào.
Bão & áp thấp nhiệt đới
Việt Nam đo bão theo thang Beaufort 0–17: áp thấp cấp 6–7, bão 8–9, bão mạnh 10–11, rất mạnh 12–15, siêu bão từ 16. Khác thang Saffir-Simpson thế nào.
Hiện tượng thời tiết
Sét là tia phóng điện trong mây dông khi điện tích bị tách ra do va chạm hạt băng. Sét đánh xuống thế nào, đếm giây ước khoảng cách và nơi trú an toàn.
Hiện tượng thời tiết
Lốc xoáy là cột khí xoay mạnh nối từ mây dông xuống đất, trên nước gọi là vòi rồng. Cơ chế hình thành, lốc ở Việt Nam khác Mỹ ra sao và dấu hiệu nhận biết.
Hiện tượng thời tiết
Sương mai là hơi nước đọng thành giọt trên lá cỏ; sương mù là giọt li ti lơ lửng trong không khí, tầm nhìn dưới 1 km. Các loại sương mù và lưu ý đi đường.
Đọc trời dân gian
Chuồn chuồn bay thấp trước mưa vì côn trùng nhỏ, mồi của chúng, bị độ ẩm và luồng khí đi xuống giữ sát đất. Có cơ sở một phần nhưng không đúng tuyệt đối.
Đọc trời dân gian
Ráng mỡ gà là màu vàng óng lúc hoàng hôn do nắng chiếu lên mây ti rất cao, loại mây hay toả ở rìa cơn bão. Có cơ sở, nhưng không phải ráng vàng nào cũng báo bão
Đọc trời dân gian
Mây xanh là trời xanh mây mỏng báo nắng; mây trắng là mây tích dày dựng cao có thể thành dông. Câu ca dao đúng một phần, có nhiều cách hiểu khác nhau.
Dự báo thời tiết
Dự báo qua ba bước: thu số liệu từ trạm, bóng thám không, ra-đa, vệ tinh; chạy mô hình số trên siêu máy tính; dự báo viên hiệu chỉnh và viết bản tin, cảnh báo.
Dự báo thời tiết
Ảnh vệ tinh có ba loại: kênh nhìn thấy, hồng ngoại đo nhiệt độ đỉnh mây và kênh hơi nước. Cách nhận ra bão, front lạnh, mây dông và các bẫy khi đọc ảnh.
Dự báo thời tiết
Ra-đa thời tiết đo sóng phản xạ từ hạt mưa trong bán kính 200–300 km, vẽ bản đồ mưa gần thời gian thực. Cách đọc màu, ra-đa Doppler và đoán mưa sắp tới.
Tiết khí & mùa vụ
24 tiết khí chia năm thành 24 khoảng 15 ngày theo vị trí Mặt Trời, nên rơi vào ngày dương lịch gần cố định. Ý nghĩa tên gọi, tiết nào khớp khí hậu Việt Nam.
Tiết khí & mùa vụ
Quanh Lập xuân miền Bắc vẫn lạnh ẩm, mưa phùn; tới Thanh minh trời ấm, trong hơn; đến Lập hạ đã nóng, bắt đầu dông. Diễn biến thời tiết qua từng tiết khí.
Tiết khí & mùa vụ
Đại hàn từ khoảng 20/1 đến 4/2 thường là thời kỳ lạnh nhất miền Bắc, do độ trễ nhiệt sau Đông chí và các đợt không khí lạnh mạnh nhất rơi vào tháng 1.
Biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu là thay đổi kéo dài nhiều thập kỷ của khí hậu. Theo IPCC AR6, Trái Đất đã ấm khoảng 1,1°C, nguyên nhân chính là con người. Việt Nam ấm ra sao.
Biến đổi khí hậu
Hiệu ứng nhà kính là khi hơi nước, CO₂, mêtan giữ lại tia hồng ngoại mặt đất toả ra. Nhờ nó Trái Đất ấm khoảng 15°C; con người đang làm nó mạnh thêm.
Biến đổi khí hậu
El Niño là khi biển xích đạo Thái Bình Dương ấm bất thường, La Niña là khi lạnh đi. Việt Nam năm El Niño thường nóng, hạn mặn; năm La Niña mưa và bão nhiều hơn.