Mùa mưa Sài Gòn: mưa chiều đến rồi tạnh, mưa dầm khi nào

Mùa mưa ở TP.HCM thường kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, với kiểu mưa đặc trưng là mưa rào chiều tối: sáng nắng, trưa oi, khoảng 14–18 giờ mưa to rồi tạnh sau vài chục phút đến một hai giờ. Những tháng giữa mùa (khoảng 6–10) có thêm các đợt mưa dầm khi gió mùa tây nam mạnh hoặc khi bão, áp thấp hoạt động ở Biển Đông.

Mùa mưa Sài Gòn bắt đầu khi nào

Cuối tháng 4, đầu tháng 5, sau những tuần nóng nhất năm, gió mùa tây nam bắt đầu thổi vào Nam Bộ. Những cơn mưa đầu mùa thường đến bất ngờ, kèm dông, gió giật mạnh, đôi khi có lốc. Người Sài Gòn hay gọi đây là "mưa đầu mùa" và có kinh nghiệm: không nên tắm mưa đầu mùa vì nước mưa cuốn theo nhiều bụi bẩn tích tụ trong mùa khô.

Cơ quan khí tượng khu vực Nam Bộ chỉ chính thức "tuyên bố" vào mùa mưa khi mưa đã xảy ra trên diện rộng, đủ số ngày và lượng mưa ở nhiều trạm, nên ngày bắt đầu mùa mưa trên báo thường muộn hơn trận mưa đầu tiên mà người dân cảm nhận.

Lịch mưa trong năm của TP.HCM

Lượng mưa năm ở TP.HCM khoảng 1.800–2.000 mm, phần lớn rơi trong mùa mưa. Số liệu thay đổi theo năm và theo trạm.

"Hạn bà chằn" là gì

Đây là cách gọi dân gian Nam Bộ cho một đợt ít mưa, nắng nóng kéo dài khoảng một hai tuần (có khi lâu hơn) xảy ra giữa mùa mưa, thường vào tháng 6–7. Về khí tượng, đó là thời kỳ gió mùa tây nam tạm suy yếu hoặc áp cao cận nhiệt lấn xuống phía Nam. Không phải năm nào cũng có, và độ dài thay đổi. Nhà nông Nam Bộ để ý giai đoạn này vì nó ảnh hưởng lúa hè thu.

Vì sao mưa chiều mà không mưa sáng

Lý do là đối lưu nhiệt. Sáng sớm, mặt đất còn mát. Đến trưa, nắng nhiệt đới đốt nóng mặt đường, mái nhà, bê tông. Không khí ẩm sát đất nóng lên, bốc lên, tạo mây tích, rồi mây vũ tích. Cần vài giờ để mây phát triển đủ — nên mưa thường bắt đầu chiều tối.

Ngoài ra, ở vùng ven biển như TP.HCM còn có gió biển: ban ngày đất nóng hơn biển, gió từ biển thổi vào đất liền, gặp không khí nóng ẩm trong nội thành và tạo vùng hội tụ — thêm một "cú hích" cho mây dông. Nhiều nghiên cứu cho rằng đô thị lớn (đảo nhiệt) cũng làm tăng mưa dông chiều, nhưng mức độ còn đang được bàn.

Mưa dầm Sài Gòn: khi nào xảy ra

Mưa dầm cả ngày ít gặp hơn nhưng không hiếm. Chúng thường xảy ra khi:

• Gió mùa tây nam mạnh lên, đưa mây từ vịnh Thái Lan vào liên tục.
• Có bão hoặc áp thấp nhiệt đới ở Biển Đông, "hút" gió tây nam mạnh qua Nam Bộ.
• Dải hội tụ nhiệt đới đi ngang qua phía Nam.

Những đợt này có thể mưa từ đêm sang ngày, mưa nhiều giờ liền, khác hẳn kiểu mưa rào chiều quen thuộc.

Mưa và triều cường: chuyện ngập

TP.HCM thấp, nhiều nơi chỉ cao hơn mực nước biển một vài mét. Khi mưa lớn trùng với kỳ triều cường (thường vào các tháng cuối năm, khoảng tháng 9–12), nước mưa không thoát kịp ra sông, nhiều tuyến đường ngập. Đây là hiện tượng kết hợp khí tượng và thuỷ văn, liên quan cả quy hoạch thoát nước, không chỉ do mưa.

Góc nhìn hôm nay: sống thuận mùa mưa

• Sắp xếp việc đi lại quan trọng vào buổi sáng trong mùa mưa.
• Luôn để áo mưa trong cốp xe từ tháng 5 đến tháng 11.
• Theo dõi lịch triều cường do cơ quan khí tượng thuỷ văn công bố; mưa lớn trùng triều cường là lúc dễ ngập nhất.
• Khi có dông, tránh đứng dưới cây lớn, biển quảng cáo; gió giật đầu cơn dông rất mạnh.

Mưa cuối mùa: những trận lớn bất ngờ

Người Sài Gòn hay nhắc những trận mưa rất lớn vào cuối mùa, khoảng tháng 10–11, có khi kèm triều cường làm ngập sâu nhiều tuyến đường. Lý do là cuối mùa mưa, dải hội tụ nhiệt đới đi xuống phía Nam, một số áp thấp, bão cuối mùa hoạt động ở nam Biển Đông, cộng với không khí lạnh từ phía bắc tràn xuống tạo vùng hội tụ. Các yếu tố này kết hợp có thể gây mưa diện rộng, cường độ lớn trên nền nước sông đang cao.

Đây cũng là thời điểm mùa nước nổi ở đầu nguồn sông Mê Công đổ về, khiến mực nước các sông quanh TP.HCM cao hơn. Vì vậy trong những tuần cuối mùa mưa, người dân nên theo dõi đồng thời bản tin mưa và lịch triều cường.