Những cơn bão được người Việt nhớ nhiều nhất gồm bão năm Thìn 1904 ở Nam Bộ, bão Linda năm 1997 ở Cà Mau, bão Xangsane năm 2006 ở Đà Nẵng, bão Ketsana năm 2009 ở Quảng Nam – Quảng Ngãi, bão Damrey năm 2017 ở Khánh Hoà và bão Yagi năm 2024 ở Quảng Ninh – Hải Phòng. Mỗi cơn để lại một bài học khí tượng riêng: bão hiếm ở phía Nam, bão mạnh lên nhanh, bão kết hợp không khí lạnh, bão vào sâu đất liền vẫn gây mưa lớn.
Dòng thời gian một số cơn bão đáng nhớ
| Năm | Tên gọi | Vùng ảnh hưởng chính | Điều đặc biệt về khí tượng |
|---|---|---|---|
| 1904 | Bão năm Thìn (Giáp Thìn) | Nam Bộ | Bão rất hiếm ở vĩ độ thấp, đi vào vùng không quen bão |
| 1997 | Linda (bão số 5) | Cà Mau, Bạc Liêu, Nam Bộ | Bão cuối mùa đi thấp bất thường, vào vùng biển đông ngư dân |
| 2006 | Xangsane (bão số 6) | Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam | Bão rất mạnh, gió giật lớn ở đô thị ven biển |
| 2009 | Ketsana (bão số 9) | Quảng Nam, Quảng Ngãi, Kon Tum, Gia Lai | Mưa lũ cực lớn, lũ lụt lan sâu lên Tây Nguyên |
| 2017 | Damrey (bão số 12) | Khánh Hoà, Phú Yên | Bão đổ bộ Nam Trung Bộ, vùng ít bão mạnh |
| 2024 | Yagi (bão số 3) | Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Bộ, miền núi phía Bắc | Đạt cấp siêu bão trên biển, vào bờ vẫn rất mạnh; mưa hoàn lưu gây lũ, sạt lở lớn ở miền núi |
Thông tin chi tiết về cường độ, lượng mưa, thiệt hại của từng cơn nằm trong báo cáo tổng kết của cơ quan khí tượng và cơ quan phòng chống thiên tai; con số truyền miệng thường lệch, nên tra nguồn chính thức khi cần trích.
Bão năm Thìn 1904: ký ức Nam Bộ
Người Nam Bộ cao tuổi vẫn truyền lại câu chuyện về "bão năm Thìn", xảy ra vào năm Giáp Thìn 1904. Đây là cơn bão hiếm hoi đánh thẳng vào vùng đồng bằng thấp phía Nam, nơi gần như không ai có kinh nghiệm với bão. Tư liệu thời Pháp thuộc và văn học dân gian (có cả vè kể chuyện bão) ghi lại sự tàn phá nặng nề. Vì là sự kiện từ hơn một thế kỷ trước, số liệu khí tượng không đầy đủ; nhiều chi tiết được biết qua ký ức cộng đồng.
Bão Linda 1997: bài học về bão hiếm
Đầu tháng 11/1997, bão Linda đi vào vùng biển và đất liền cực Nam, khu vực rất ít khi có bão. Rất nhiều tàu cá đang hoạt động trên biển, nhiều người không kịp vào bờ. Thiệt hại về người chủ yếu là ngư dân, với hàng nghìn người chết và mất tích theo các báo cáo thời đó. Linda trở thành bài học lớn về cảnh báo bão và quản lý tàu thuyền trên biển, thúc đẩy việc nâng cấp thông tin liên lạc cho ngư dân.
Xangsane 2006 và Ketsana 2009: miền Trung
Bão Xangsane cuối tháng 9/2006 vào Đà Nẵng – Thừa Thiên Huế với gió rất mạnh, làm hư hại lớn nhà cửa, cây xanh ở đô thị. Ba năm sau, bão Ketsana cuối tháng 9/2009 vào Quảng Nam – Quảng Ngãi, không chỉ có gió mà còn mưa cực lớn, gây lũ lịch sử trên nhiều sông và lan lên tận Kon Tum, Gia Lai. Hai cơn bão cho thấy miền Trung vừa chịu gió, vừa chịu mưa lũ do địa hình hẹp và dốc.
Damrey 2017: bão vào vùng ít bão mạnh
Đầu tháng 11/2017, bão Damrey đổ bộ Khánh Hoà – Phú Yên với cường độ mạnh, vùng mà bão mạnh không thường xuyên. Nhà cửa, lồng bè nuôi trồng thuỷ sản ven biển chịu thiệt hại lớn. Mưa lớn kéo theo lũ ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Yagi 2024: bão mạnh nhất vào Bắc Bộ trong nhiều thập niên
Bão Yagi hình thành ở phía đông Philippines, vào Biển Đông và mạnh lên rất nhanh, đạt cấp siêu bão. Ngày 7/9/2024, bão vào vùng ven biển Quảng Ninh – Hải Phòng với cường độ rất mạnh, gió giật làm đổ hàng loạt cây xanh, tốc mái ở nhiều thành phố. Sau khi vào đất liền và suy yếu, hoàn lưu bão gây mưa rất lớn ở miền núi phía Bắc, dẫn tới lũ lớn trên các sông, lũ quét và sạt lở nghiêm trọng. Yagi là ví dụ rõ ràng rằng nguy hiểm của bão không kết thúc khi gió đã yếu.
Bài học khí tượng chung
- Bão hiếm nguy hiểm vì bất ngờ: Nam Bộ ít bão nên người dân ít chuẩn bị.
- Bão có thể mạnh lên rất nhanh trên Biển Đông ấm.
- Mưa hoàn lưu bão thường gây thiệt hại kéo dài hơn gió.
- Bão kết hợp không khí lạnh làm mưa lũ miền Trung dữ dội.
Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu lịch sử bão ở đâu
- Các bảo tàng tỉnh ven biển miền Trung, Nam Bộ có tư liệu, hiện vật về các trận bão lũ lịch sử.
- Vạch lũ trên tường đình, chùa, trường học ghi lại mực nước qua các năm.
- Báo cáo tổng kết mùa bão hằng năm của cơ quan khí tượng và Uỷ ban Bão có thông tin chính xác về từng cơn.
Câu hỏi thường gặp
Cơn bão nào mạnh nhất từng vào Việt Nam?
Rất khó so sánh chính xác vì số liệu thời xưa không đầy đủ. Bão Yagi năm 2024 được coi là một trong những cơn bão mạnh nhất vào Bắc Bộ trong nhiều thập niên.
Bão năm Thìn là bão gì?
Là cơn bão lớn năm Giáp Thìn 1904 đánh vào Nam Bộ, vùng rất hiếm khi có bão, gây tàn phá nặng nề và còn in đậm trong ký ức dân gian phía Nam.
Bão Linda năm 1997 xảy ra ở đâu?
Bão Linda đầu tháng 11/1997 ảnh hưởng vùng biển và đất liền cực Nam như Cà Mau, Bạc Liêu, gây thiệt hại rất lớn, chủ yếu với ngư dân trên biển.
Vì sao bão Yagi gây lũ lớn ở miền núi?
Vì sau khi vào đất liền và suy yếu, hoàn lưu bão vẫn mang lượng hơi ẩm lớn, gặp địa hình núi phía Bắc gây mưa rất to nhiều ngày, dẫn tới lũ, lũ quét và sạt lở.
Bão số 3 năm 2024 tên là gì?
Bão số 3 năm 2024 có tên quốc tế là Yagi, đổ bộ vùng Quảng Ninh – Hải Phòng ngày 7/9/2024.
